Laatst bijgewerkt: 4 november 2026
Roodlichttherapie is onderzocht voor de behandeling van tinnitus, maar er is niet aangetoond dat het betrouwbare, blijvende verlichting biedt. Sommige kleinschalige onderzoeken melden verbeteringen; andere vinden geen duidelijk voordeel ten opzichte van een placebo-behandeling. 2024 VA/DoD tinnitusrichtlijn raadt het gebruik van laagenergetische lasertherapie voor de behandeling van tinnitus af.
Er is een biologische reden om lichttherapie te onderzoeken. Er bestaat echter ook een aanzienlijk verschil tussen het blootstellen van cellen aan licht in een laboratorium en het behandelen van aanhoudend oorsuizen. Inzicht in dit verschil verklaart waarom veelbelovend onderzoek nog geen standaardbehandeling heeft opgeleverd.
Wat tinnitus is en waarom de oorzaak belangrijk is
Anatomisch diagram van het binnenoor met de cochlea en de gehoorzenuw voor tinnitus.
Tinnitus is het waarnemen van geluid zonder externe bron. Het kan klinken als een rinkelen, zoemen, sissen of klikken, en het kan één oor of beide oren aantasten. Volgens de Nationaal Instituut voor Doofheid en Andere Communicatiestoornissen (NIDCD) Het wordt vaak in verband gebracht met gehoorverlies, hoewel niet iedereen met gehoorverlies tinnitus ontwikkelt.
Blootstelling aan lawaai, bepaalde medicijnen, oorsmeer, oorontstekingen en hoofd- of nekletsel kunnen bijdragen. Sommige mensen merken veranderingen in het geluid wanneer ze hun kaak of nek bewegen. Deze verschillen zijn belangrijk omdat dezelfde behandeling waarschijnlijk niet voor elke oorzaak geschikt is.
Het is te simplistisch om tinnitus op te delen in puur "perifere" en "centrale" gevallen. Veranderingen in het oor en in de geluidsverwerking door de hersenen kunnen elkaar overlappen. Een gehoortest, lichamelijk onderzoek en medische voorgeschiedenis zijn nuttiger dan ervan uit te gaan dat het symptoom alleen wordt veroorzaakt door ontsteking of beschadigde haarcellen.
Waarom onderzoekers fotobiomodulatie bestuderen
Fotonen geabsorbeerd door mitochondriaal cytochroom c-oxidase, wat leidt tot de aanmaak van ATP en ontstekingsremmende signalering.
Fotobiomodulatie (PBM) maakt gebruik van licht, meestal rood of nabij-infrarood, om biologische activiteit te beïnvloeden. In veel literatuur over tinnitus wordt de oudere term 'low-level lasertherapie' (LLLT) gebruikt.
Voorgestelde mechanismen omvatten veranderingen in mitochondriale activiteit, cellulair energiemetabolisme en signalering die betrokken zijn bij oxidatieve stress. Cytochroom c-oxidase is een van de voorgestelde lichtgevoelige doelwitten. Deze reacties zijn afhankelijk van het weefsel, de golflengte en de blootstellingsomstandigheden; ze zijn geen automatisch voordeel wanneer rood licht wordt toegepast. Het overzicht Toepassingen van fotobiomodulatie in gehooronderzoek: van laboratorium tot kliniek Dit legt de experimentele onderbouwing uit en de uitdagingen bij de vertaling ervan naar de hoorzorg.
Bijvoorbeeld, een Rattenstudie uit 2016 Uit onderzoek bleek dat blootstelling aan een 808 nm laser na intense geluidsblootstelling gepaard ging met een sneller herstel van de gehoorreacties en veranderingen in markers die verband houden met celbeschadiging. Dat experiment betrof door lawaai veroorzaakt gehoorverlies bij dieren. Het leverde geen behandeling op voor chronische tinnitus bij mensen en toonde evenmin aan dat een consumentenpanel menselijke cochleaire haarcellen kan regenereren.
De cellulaire illustratie toont een voorgesteld mechanisme. Het bewijst niet dat tinnitus wordt veroorzaakt door ontsteking of dat deze effecten optreden in het menselijke slakkenhuis bij thuisgebruik.
Wat klinische studies aantonen
Onderzoeker bekijkt gegevens van een klinische studie naar fotobiomodulatie op een scherm in een laboratoriumomgeving.
Er bestaan wel degelijk gecontroleerde onderzoeken met mensen, waaronder geblindeerde studies. De resultaten hiervan lopen uiteen, en de gebruikte apparaten, toepassingslocaties en follow-up periodes variëren aanzienlijk.
| Onderzoek | Bevindingen | Beperkingen bij het toepassen van de bevindingen |
|---|---|---|
| Chen et al., 2020: systematische review en meta-analyse | Uit een gecombineerde analyse van 11 gerandomiseerde onderzoeken met 670 deelnemers bleek geen statistisch significant voordeel ten opzichte van placebo wat betreft de belangrijkste tinnitusuitkomsten. | Kleine studies en verschillen tussen protocollen beperkten het vertrouwen in het bewijsmateriaal. |
| Panhóca et al., 2023: gerandomiseerde klinische studie | Aan het onderzoek namen 107 deelnemers deel, verdeeld over 10 groepen. Sommige laserprotocollen verbeterden de scores op de Tinnitus Handicap Inventory, waarbij de follow-up tot 15 dagen na de behandeling duurde. | Elke groep was klein, verschillende groepen maakten gebruik van gecombineerde interventies en de follow-up was te kort om duurzame verlichting vast te stellen. |
| Choi et al., 2025: TINI-laserproef | Bij 38 deelnemers werd actieve behandeling geassocieerd met verbeteringen in bepaalde tinnitusmetingen. De voordelen in de groep die overstapte van actieve naar schijnbehandeling namen na de overstap af. | Het betrof een kleinschalig, enkelblind onderzoek. De auteurs pleitten voor verder onderzoek naar de werkzaamheid en veiligheid op lange termijn. |
| Drievoudig blind onderzoek naar PBM met vestibulaire revalidatie | Uit een onderzoek onder 20 vrijwilligers met vestibulaire hypofunctie en chronische tinnitus bleek dat de tinnitusklachten minder verminderden bij PBM in combinatie met revalidatie dan bij schijn-PBM in combinatie met revalidatie. | De onderzoekspopulatie was klein en klinisch specifiek. De resultaten kunnen niet worden gegeneraliseerd naar iedereen met tinnitus of naar PBM-gebruik zonder revalidatie. |
Een verbetering ten opzichte van de beginscore van een deelnemer betekent niet per se dat de behandeling superieur is aan de schijnbehandeling. De omvang van het verschil tussen de groepen, of het voor de patiënten van belang is en hoe lang het aanhoudt, spelen allemaal een rol bij de interpretatie.
De klinische richtlijnen blijven voorzichtig. Richtlijn VA/DoD 2024 oordeelde dat het bewijs onvoldoende was om de last en de kosten van routinematige LLLT te rechtvaardigen. Onderzoeksprioriteiten in de update van de AAO-HNSF-richtlijnen voor 2026 Ook worden onbeantwoorde vragen over de langetermijnresultaten, de veiligheid en de effectiviteit van laagenergetische lasertherapie geïdentificeerd.
Deze bevindingen ondersteunen verder onderzoek. Ze bieden geen reden om voor een roodlichtapparaat voor thuisgebruik te kiezen in plaats van de gangbare tinnitusbehandeling.
Golflengte en levering zijn belangrijker dan een penetratiegrafiek doet vermoeden.
Diagram waarin de weefselpenetratiediepte bij een golflengte van 650 nm wordt vergeleken met die bij een golflengte van 850 nm, in relatie tot de anatomie van het slakkenhuis.
Het slakkenhuis bevindt zich in het slaapbeen. Licht dat naast het oor wordt aangebracht, moet door een ongelijkmatige combinatie van weefsel en bot heen, met aanzienlijke absorptie en verstrooiing. Er is geen enkele penetratiediepte die bewijst dat een bepaalde golflengte een effectieve dosis voor het slakkenhuis oplevert.
In een onderzoek van het slaapbeen van een menselijk kadaver Onderzoekers ontdekten dat de lichttransmissie sterk afhing van de golflengte en de positie van de bron. Bestraling via het mastoïd resulteerde in een veel lagere blootstelling van het slakkenhuis dan bestraling gericht op het trommelvlies. Dit was een dosimetrisch experiment, geen bewijs voor klinisch nut.
Zowel zichtbaar rood als nabij-infrarood licht is gebruikt in onderzoeken naar tinnitus. De positieve studie uit 2023 omvatte een transmeatale behandeling met een laser van 660 nm, terwijl het TINI-onderzoek een laser van 830 nm gebruikte. Het bewijs toont niet aan dat 850 nm, of een andere golflengte, de beste optie is voor tinnitus.
Ook moet er onderscheid worden gemaakt tussen de verschillende apparaattypen:
| Apparaattype | Wat moet er worden vastgesteld? |
|---|---|
| Gerichte laser gebruikt in een klinische studie | Of het specifieke apparaat, de toedieningsroute en het protocol een betekenisvol voordeel opleverden in een geschikte, gecontroleerde studie. |
| LED-paneel of handlamp | Of er bewijs bestaat voor dat apparaat en het gebruik ervan. Een onderzoek naar een gerichte laser valideert geen breed LED-paneel. |
| Intranasale applicator | Of nasale toediening een relevant klinisch effect heeft aangetoond. Nabijheid van het oor garandeert geen adequate blootstelling van het slakkenhuis. |
Een specificatie voor de oppervlakte-irradiantie beschrijft de blootstelling op het meetvlak. Deze meet niet de blootstelling in het binnenoor. Een helderder paneel, extra golflengten of een hoger geadverteerd vermogen kunnen daarom niet worden gebruikt als bewijs voor betere tinnitusverlichting.
Veiligheid in de buurt van het oor en de ogen
Persoon gebruikt thuis een klein apparaatje voor roodlichttherapie dicht bij het oor; een beschermende bril is zichtbaar.
De veiligheid hangt af van de lichtbron, het vermogen, de blootstellingstijd, de toepassingslocatie en het beoogde gebruik. Rapporten over goede verdraagbaarheid in kleinschalige onderzoeken garanderen niet de veiligheid van elk consumentenapparaat of elke behandelingsmethode.
De IEC 62471-norm Deze norm biedt een kader voor het beoordelen van fotobiologische gevaren van lampen en LED's. Lasers vallen hier niet onder; hiervoor is een aparte laserveiligheidsbeoordeling vereist. Een verwijzing naar IEC 62471 alleen garandeert niet dat een apparaat veilig is bij elke afstand of blootstellingsduur.
Als lichttherapie wordt overwogen, bespreek dan het volgende met de behandelaar en de fabrikant:
- Of de gebruiksaanwijzing van het apparaat de beoogde toepassing in de buurt van het hoofd of oor dekt.
- Het rapport over de optische veiligheid, de geteste configuratie en de blootstellingsomstandigheden.
- De oogbescherming is voorgeschreven voor de gebruikte golflengtes en het gebruikte apparaat.
- De toepassingsmethode en eventuele redenen waarom de behandeling voor de betreffende persoon ongeschikt zou kunnen zijn.
Plaats geen gewone lamp in de gehoorgang en pas geen neusapplicator aan voor gebruik in het oor. Verhoog het vermogen of de behandeltijd niet om te compenseren voor onzekerheid over de penetratie. Er is geen vastgestelde thuisdosering voor PBM bij tinnitus in de hier besproken richtlijnen.
De afbeelding voor thuisgebruik is illustratief en biedt geen behandelingsprotocol.
Evaluatie moet voorafgaan aan experimenten. NICE adviseert een beoordeling binnen 24 uur. Wanneer tinnitus gepaard gaat met gehoorverlies dat zich binnen drie dagen of minder in de afgelopen 30 dagen heeft ontwikkeld, is een arts geraadpleegd. Plotselinge neurologische symptomen of acute, ongecontroleerde duizeligheid vereisen onmiddellijk onderzoek. Aanhoudende eenzijdige of pulssynchrone tinnitus rechtvaardigt eveneens een medische evaluatie.
Registratie, veiligheidstests en klinisch bewijs geven antwoord op verschillende vragen.
Vergelijkingstabel FDA-registratie versus klinische goedkeuring voor apparaten voor roodlichttherapie bij tinnitus
De De FDA stelt dat de registratie van een vestiging en de vermelding van een medisch hulpmiddel geen goedkeuring, vrijgave of autorisatie inhouden. Registratie garandeert op zichzelf geen ISO-certificering, EMC-conformiteit of klinische effectiviteit.
Vraag bij een apparaat dat wordt aangeprezen voor de behandeling van tinnitus naar het exacte model, het beoogde gebruik en de relevante wettelijke documentatie. Een goedkeuring voor een andere aandoening garandeert geen goedkeuring of effectiviteit voor tinnitus.
| Document of registratie | Waar het over gaat | Wat het niet vanzelf vaststelt |
|---|---|---|
| FDA-registratie en vermelding van het apparaat | Registratie- en aanbiedingsverplichtingen. | Goedkeuring, erkenning of bewijs van FDA-gezag voor verlichting van tinnitus. |
| ISO 13485:2016 certificering | Een kwaliteitsmanagementsysteem voor medische hulpmiddelen binnen het in het certificaat vermelde toepassingsgebied. | Klinische effectiviteit voor een specifieke aandoening. |
| Fotobiologisch veiligheidsrapport | Optische gevaren onder de testomstandigheden van het rapport. | Effectieve behandeling van tinnitus of onbeperkt gebruik op elke afstand. |
| Gecontroleerde klinische studie | Resultaten voor een gedefinieerde populatie, apparaat en protocol. | Vergelijkbare resultaten met andere apparaten, golflengten of toepassingsmethoden. |
De illustratie bij de registratie moet in samenhang met deze tabel worden gelezen: registratie, kwaliteitscertificering, EMC-testen en klinisch bewijs zijn afzonderlijke documenten.
Voor fabrikanten en distributeurs geldt dat het bewijsmateriaal moet overeenkomen met het product dat op de markt wordt gebracht. Een specificatie van een LED-paneel of een kwaliteitscertificaat van de fabriek kan op zichzelf geen onderbouwing zijn voor een claim over de behandeling van tinnitus. Vermijd algemene uitspraken over wat elke regelgevende instantie wereldwijd wel of niet heeft goedgekeurd; verifieer het betreffende model, de markt en de indicatie.
Behandelingen met betere ondersteuning
Infographic waarin de bewijsniveaus voor tinnitusbehandelingen worden vergeleken, van bewezen tot onderzoekend.
De behandeling van tinnitus is erop gericht de impact ervan op slaap, concentratie en het dagelijks leven te verminderen. Dat kan waardevol zijn, zelfs als het geluid hoorbaar blijft. Update van AAO-HNSF 2026 legt de nadruk op individuele zorg en bespreekt opties zoals cognitieve gedragstherapie (CBT), hoortoestellen en geluidsverrijking.
| Benadering | Praktische rol | Bewijs en verwachtingen |
|---|---|---|
| Cognitieve gedragstherapie (CGT) | Helpt bij het veranderen van storende reacties en gedragingen die samenhangen met tinnitus. | Aanbevolen in klinische richtlijnen voor hinderlijke tinnitus; het voornaamste doel is de impact te verminderen in plaats van het geluid volledig te elimineren. |
| Hoorapparaten | Verbeter de toegang tot omgevingsgeluid bij gehoorverlies. | NICE adviseert versterking van het gehoor wanneer gehoorverlies de communicatie beïnvloedt en raadt het af bij tinnitus zonder gehoorverlies. |
| Klankverrijking of klanktherapie | Maakt gebruik van extern geluid als onderdeel van een individueel behandelplan. | De aanpak verschilt. VA/DoD ondersteunt sommige op geluid gebaseerde strategieën, terwijl NICE geen algemene aanbeveling voor geluidstherapie heeft gedaan. |
| Tinnitus retrainingtherapie (TRT) | Combineert counseling met een op geluid gebaseerde aanpak. | Het zou niet dezelfde bewijskracht moeten krijgen als hoortoestellen of cognitieve gedragstherapie, simpelweg omdat ze alle drie een rol spelen bij de behandeling van tinnitus. |
| Fotobiomodulatie | Onderzoekt of blootstelling aan licht invloed kan hebben op de gevolgen van tinnitus. | De resultaten van de onderzoeken zijn nog steeds wisselend; routinematig gebruik wordt niet ondersteund door de aanbeveling van het VA/DoD. |
Bronnen:NICE NG155 , VA/DoD 2024 en de AAO-HNSF 2026 update .
De infographic is een vereenvoudigde illustratie. Het bewijsmateriaal verschilt per interventie; geluidstherapie, hoortoestellen, TRT, PBM en acupunctuur mogen niet als onderling verwisselbare bewijscategorieën worden beschouwd.
Belangrijkste conclusies
- PBM heeft een plausibele experimentele onderbouwing, maar de klinische resultaten voor tinnitus zijn inconsistent.
- Uit onderzoek naar gehoorverlies bij dieren blijkt niet dat chronische tinnitus bij mensen verlicht kan worden.
- Uit het hier besproken bewijsmateriaal is geen enkele golflengte, paneeloutput of thuisbehandelingsschema naar voren gekomen als een vaststaand tinnitusprotocol.
- Een gehoortest en een individueel zorgplan vormen een beter uitgangspunt dan het kopen van een apparaat op basis van beweringen over penetratie of getuigenissen.
FAQ
Helpt roodlichttherapie tegen oorsuizen?
Het is onzeker. Sommige kleinschalige onderzoeken melden voordelen, maar gecombineerd bewijsmateriaal heeft geen betrouwbare verlichting aangetoond. Aanhoudend of hinderlijk oorsuizen vereist een gehooronderzoek, zodat de behandeling kan worden afgestemd op het gehoor, de symptomen en de dagelijkse problemen van de patiënt.
Is 850 nm beter dan 660 nm voor de behandeling van tinnitus?
Er is geen klinisch bewijs dat die rangschikking onderbouwt. Zowel rood als nabij-infrarood licht zijn onderzocht. De golflengte alleen kan niet bepalen hoeveel licht het beoogde weefsel bereikt of of de behandeling zal helpen.
Wat vinden oogartsen van roodlichttherapie?
Er bestaat geen eenduidig professioneel advies dat van toepassing is op elk lichtapparaat. Onderzoek naar of goedkeuring voor een oogaandoening garandeert niet de veiligheid van een ander apparaat of de effectiviteit ervan bij tinnitus. Volg voor een apparaat dat in de buurt van het hoofd wordt gebruikt de specifieke optische veiligheidsinstructies en raadpleeg zo nodig een oogarts.
Wat is de meest effectieve behandeling voor tinnitus?
Er bestaat geen behandeling die voor iedereen werkt. Cognitieve gedragstherapie (CBT) is een bewezen methode om de last van tinnitus te verminderen. Hoortoestellen zijn relevant bij gehoorverlies. De juiste combinatie hangt af van een onderzoek en de belangrijkste problemen van de persoon.
Is acupunctuur een alternatief?
De VA/DoD-richtlijn uit 2024 concludeerde dat er onvoldoende bewijs was om acupunctuur voor of tegen tinnitus aan te bevelen. Ook werd het gebruik van ginkgo biloba en voedings- of kruidensupplementen voor de behandeling van tinnitus afgeraden. Deze benaderingen mogen niet worden gepresenteerd als bewezen alternatieven voor audiologische zorg.
Referenties
- Nationaal Instituut voor Doofheid en Andere Communicatiestoornissen. Tinnitus: oorzaken, diagnose en behandeling .
- Ministerie van Veteranenzaken en Ministerie van Defensie. Klinische richtlijn voor de behandeling van tinnitus 2024. Zie aanbeveling 21 over lasertherapie op laag niveau.
- Stichting van de American Academy of Otolaryngology – Head and Neck Surgery. Klinische praktijkrichtlijn: Update over tinnitus 2026. Zie ook de onderzoeksprioriteiten .
- NICE. Tinnitus: beoordeling en behandeling, NG155 2020.
- Chen CH, Huang CY, Chang CY, Cheng YF. Effectiviteit van laagenergetische lasertherapie bij tinnitus: een systematische review met meta-analyse en trial sequential analysis. . Hersenwetenschappen. 2020;10(12):931. DOI: 10.3390/brainsci10120931 .
- Panhóca VH, et al. Effecten van rood- en infraroodlasertherapie bij patiënten met tinnitus: een dubbelblind, klinisch, gerandomiseerd, gecontroleerd onderzoek waarin licht wordt gecombineerd met echografie, medicijnen en vacuümtherapie. . Tijdschrift voor gepersonaliseerde geneeskunde. 2023;13(4):581. DOI: 10.3390/jpm13040581 .
- Choi JE, Lee MY, Jung JY. Evaluatie van de fotobiomodulatiebehandeling met het TINI-laserapparaat voor de behandeling van chronische hoogfrequente tinnitus: een gerandomiseerde, gecontroleerde studie. Klinische KNO-heelkunde. 2025;50(3):544–554. DOI: 10.1111/coa.14291 .
- Effecten van fotobiomodulatie in combinatie met vestibulaire revalidatie bij de behandeling van patiënten met vestibulaire symptomen en tinnitus: een drievoudig blind gerandomiseerd klinisch onderzoek. . CoDAS. PubMed-record .
- Lee JH, Kim S, Jung JY, Lee MY. Toepassingen van fotobiomodulatie in gehooronderzoek: van laboratorium tot kliniek . Biomedische ingenieursbrieven. 2019;9:351–358. DOI: 10.1007/s13534-019-00114-y .
- Tamura A, et al. Fotobiomodulatie beschermt het slakkenhuis tegen door lawaai veroorzaakte gehoorschade door de expressie van nucleaire factor κB bij ratten te verhogen. . Hersenonderzoek. 2016;1646:467–474. DOI: 10.1016/j.brainres.2016.06.031 .
- Tauber S, et al. Lichtdosimetrische kwantitatieve analyse van het menselijke rotsbeen: Experimentele studie naar laserbestraling van het slakkenhuis Lasers in chirurgie en geneeskunde. 2001;28(1):18–26.
- Amerikaanse Food and Drug Administration. Zijn er medische hulpmiddelen die "door de FDA zijn geregistreerd" of "door de FDA zijn gecertificeerd"? Hoe weet ik wat door de FDA is goedgekeurd? .
- Internationale Elektrotechnische Commissie. IEC 62471:2006 — Fotobiologische veiligheid van lampen en lampsystemen .
- Internationale Organisatie voor Standaardisatie. ISO 13485:2016 — Medische hulpmiddelen: Kwaliteitsmanagementsystemen .